wtorek, 24 lutego 2015

CO NIECO NA TEMAT: Fluor

Czym tak właściwie jest fluor? Jak działa? Czy można go przedawkować? Na te i inne pytania odpowiadam w dzisiejszym poście :-)


Fluor jest pierwiastkiem chemicznym często wykorzystywanym w stomatologii. Jest on składnikiem naszych zębów, kości i narządów wewnętrznych. Ma działanie przeciwpróchnicowe, znoszące nadwrażliwość zębów i ogólnie wzmacniające zęby.

Produkty spożywcze bogate we fluor to ryby, marchewka, szpinak, herbata, ryż, groszek, ciemne pieczywo.

Niedobór fluoru ma negatywny wpływ m.in. na rozwój kości, doprowadzając do zmian patologicznych.
Optymalna dzienna dawka fluoru wynosi 1mg/dzień (u małych dzieci ok. 0,5mg/dzień). Dawka ta nie wywołuje żadnych skutków ubocznych, wzmacnia natomiast zęby, co uodparnia je na próchnicę (i to w znacznym stopniu) oraz zwalcza ich nadwrażliwość.

Nadmiar fluoru powoduje niekorzystne skutki, a nawet może być toksyczny dla organizmu. Przyjęcie 4-15g fluoru jest dla dorosłego człowieka dawką śmiertelną. Jednak spożycie tak dużej dawki zdarza się bardzo rzadko, głownie w przemyśle na skutek przypadkowego przyjęcia dużej ilości fluoru.
W cięższych przypadkach przedawkowania może dochodzić do zmian w kościach i stawach oraz w całym organizmie. Jednakże w kontekście stomatologicznym przedawkowanie fluoru (fluoroza) objawia się występowaniem na szkliwie plam  o kolorze kredowobiałym lub brunatnym. Mogą również pojawić się zagłębienia w szkliwie, gdyż nadmiar fluoru powoduje zwiększenie jego kruchości.


Źródło zdjęcia: www.nebule.pl


Woda wodociągowa w niektórych regionach Polski zawiera na tyle duże dawki fluoru, że w tych okolicach zabronione jest przepisywanie tabletek zawierających fluor. 

Większość ludzi wie, że fluor wywołuje pozytywny wpływ na zęby i ich odporność na próchnicę. Niestety, czasem zdarza się "przedobrzyć", a w tym temacie więcej wcale nie znaczy lepiej. Jak więc dostarczyć zębom optymalnej ale nie zbyt dużej dawki fluoru? Używanie na co dzień past do zębów oraz płukanek z fluorem jest wystarczające. Wszystkie dodatkowe zabiegi dostarczające większe ilości fluoru (fluoryzacja w gabinecie stomatologicznym, w szkole, przyjmowanie tabletek czy używanie dodatkowych preparatów fluorowych) powinny być zlecone, wykonane i/lub przeprowadzone pod kontrolą lekarza lub higienistki. Dzieci, które nie opanowały jeszcze wypluwania powinny stosować pasty bez zawartości fluoru.

Jeśli zauważymy na swoich zębach objawy fluorozy, należy jak najszybciej udać się do stomatologa i poinformować go o swoich podejrzeniach.


Na koniec krótka charakterystyka różnych związków fluoru najczęściej występujących w środkach do higieny jamy ustnej:

Aminofluorek - W składzie produktu oznaczany najczęściej jako Olaflur. Jest związkiem organicznym. Jego niewątpliwą zaletą jest fakt, że tworzy na powierzchni wszystkich zębów niewidoczną i niewyczuwalną warstwę ochronną odporną na wypłukiwanie przez ślinę. Jest on równomiernie rozprowadzany na wszystkich powierzchniach w jamie ustnej.

Fluorek sodu - zdecydowanie najczęściej występująca postać fluoru. W składzie past czy płukanek zapisany jest jako Sodium Fluoride. Jest związkiem nieorganicznym. W przeciwieństwie do związku organicznego jakim jest aminofluorek, fluorek sodu nie dociera tak dokładnie i równomiernie do wszystkich powierzchni.

Monofluorofosforan sodu - Związek nieorganiczny. W składzie produktu oznaczany jako Sodium Monofluorophosphate.  Badania kliniczne dowodzą jego niższą skuteczność od fluorku sodu i aminofluorku. Tak jak w przypadku fluorku sodu, nie jest on równomiernie rozprowadzany w jamie ustnej.

Zawartość fluoru w produkcie podawana jest w jednostce PPM (ang. parts per milion). Jednostka ta określa, ile cząsteczek związku fluoru przypada na 1 milion cząsteczek całego produktu. W pastach do codziennego stosowania fluor zazwyczaj nie przekracza 1500 ppm. W płukankach stężenie jest mniejsze (kilkaset ppm).


środa, 11 lutego 2015

CO NIECO NA TEMAT: Złogi nazębne oraz ich usuwanie w gabinecie stomatologicznym

Jama ustna człowieka jest narażona na wiele różnych zagrożeń. Jednym z nich są złogi nazębne.

Podstawowym podziałem złogów nazębnych jest rozróżnienie ich na złogi miękkie oraz twarde.

Złogi miękkie to płytka nazębna powstająca w wyniku niedostatecznej higieny, wszelkiego rodzaju naloty na zębach, wypełnieniach i uzupełnieniach protetycznych (koronach, mostach, protezach) oraz przebarwienia spowodowane piciem kawy, herbaty, czerwonego wina oraz paleniem papierosów.

Złogi twarde to kamień nazębny, który występuje jako kamień naddziąsłowy (widoczny na zębach i uzupełnieniach protetycznych w jamie ustnej) oraz na kamień poddziąsłowy (poniżej linii dziąseł).



Źródła zdjęć: www.kerrhawe.pl, www.dentasense.pl, www.fabdent.pl, www.posturzynski.pl

Mechanizm powstawania kamienia nazębnego:
Kamień powstaje na skutek wytrącania się ze śliny wapnia i fosforanów, a także przez płytkę nazębną, która ulega mineralizacji.

Dlaczego usuwanie kamienia jest takie ważne?
Oprócz znaczenia czysto wizualnego (kamień nazębny jest koloru białożółtego, jednak pod wpływem diety przebarwia się na ciemniejsze kolory) ważną kwestią jest fakt, że obecność kamienia nazębnego może się wiązać z poważnymi schorzeniami przyzębia, w efekcie czego dochodzi do odsuwania się dziąseł i rozchwiania zębów. Może to prowadzić nawet do ich utraty. Panuje przekonanie, że nagromadzony kamień "utrzymuje" rozchwiane zęby na swoim miejscu. Jest to jednak absolutna nieprawda!!! Im więcej kamienia, tym gorzej. Powstaje on początkowo na koronach zębów, stopniowo jednak wchodzi pod dziąsło i wypycha ząb na zewnątrz. Kamień jest również siedliskiem bakterii.

Jak możemy ograniczyć odkładanie się kamienia?
Z wielu opinii użytkowników wynika, że popularne ostatnio szczoteczki soniczne oczyszczają zęby na tyle dobrze, że częstotliwość potrzeby usuwania kamienia znacznie spada. Kwestią najważniejszą w profilaktyce jest oczywiście odpowiednia higiena jamy ustnej. Dieta również jest tutaj nie bez znaczenia: spożywanie pokarmów twardych (m.in. twarde owoce i warzywa) pomaga oczyścić zęby z miękkich osadów, co może przełożyć się bezpośrednio na zmniejszoną ilość kamienia. Z kolei pokarmy miękkie i lepkie "oblepiają" zęby i są przyczyną osadzania się złogów. Pasty wybielające mają za zadanie usuwać osady nazębne, co również powinno ograniczyć powstawanie kamienia. Na rynku dostępne są również pasty i płukanki przeznaczone specjalnie do walki z jego nagromadzaniem się. Należy jednak pamiętać, że tendencja do odkładania się kamienia jest cechą indywidualną, a najlepszą metodą zapobiegania chorobom przyzębia jest profesjonalne oczyszczanie zębów w gabinecie. Dzieli się ono na kilka etapów:

1. Usuwanie kamienia nazębnego (tzw. skaling). Stomatolog lub higienistka używają do tego celu specjalnych narzędzi, najczęściej ultradźwiękowych. Ultradźwięki "rozbijają" cząsteczki kamienia i powodują jego odpryskiwanie od powierzchni zębów.



Usuwanie kamienia poddziąsłowego (tzw. kiretaż) polega na wprowadzeniu specjalnego narzędzia pod dziąsło i usunięcie złogów tam się znajdujących. Zabieg wykonywany jest raczej przy zaawansowanych chorobach przyzębia, jak również w starszym wieku (tendencja do gromadzenia się kamienia rośnie wraz z wiekiem).

Przeciwwskazaniami do usuwania kamienia metodą ultradźwiękową są przede wszystkim ciąża i obecność rozrusznika serca. Przed przystąpieniem do zabiegu lekarz lub higienistka powinni przeprowadzić wywiad z pacjentem, aby wykluczyć ewentualne przeciwwskazania. W przypadku ich wystąpienia, skaling jest wykonywany za pomocą narzędzi ręcznych (bez użycia ultradźwięków).

2. Piaskowanie zębów. Za pomocą piaskarki oraz specjalnego piasku usuwa się m.in. przebarwienia. Strumień piasku i wody uderza pod ciśnieniem w zęby powodując oczyszczenie ich ze złogów.
Istnieje kilka rodzajów piasku. Powinien on zostać dobrany dla pacjenta indywidualnie, w oparciu o stan zębów i błon śluzowych oraz ewentualne schorzenia w jamie ustnej.


Przeciwwskazaniami do wykonania piaskowania są obecność ran i podrażnień błony śluzowej jamy ustnej (zabieg mógłby pogorszyć ten stan), skłonność do recesji (odsuwania się) dziąseł oraz przewlekłe choroby układu oddechowego (m.in. astma, pylica).


3. Polerowanie powierzchni zębów za pomocą specjalnej szczoteczki i pasty (tzw. polishing).



4. Fluoryzacja. Powyższe zabiegi mogą powodować niewielką nadwrażliwość zębów, dlatego po ich zakończeniu stosuje się specjalne środki z zawartością fluoru, które chronią wrażliwe zęby.


Zalecenia pozabiegowe po profesjonalnym oczyszczaniu zębów:
  • Należy powstrzymać się przed jedzeniem, piciem oraz płukaniem jamy ustnej przez godzinę po zabiegu (jeśli była wykonywana fluoryzacja).
  • Dobrze jest unikać napojów i pokarmów przebarwiających zęby (przez 24h po zabiegu).
  • Zaleca się również używanie past na nadwrażliwość zębów, która może wystąpić po ingerencji, jaką jest skaling i piaskowanie.
Po zabiegu może również występować krwawienie dziąseł, które powinno całkowicie ustąpić w ciągu 24 godzin. Jeśli tak się nie stanie, należy zgłosić się do stomatologa. Możemy również odczuwać dyskomfort spowodowany podrażnieniem błon śluzowych (dziąsła, język, podniebienie). Jeśli jest to bardzo uciążliwe, warto poprosić dentystę o polecenie preparatów, które złagodzą dolegliwości.

Komplet powyższych zabiegów to cena rzędu 200-250zł. W każdym gabinecie ceny mogą się różnić. Usunięcie kamienia wraz z polerowaniem jest refundowane przez NFZ (1 raz na 12 miesięcy). Piaskowanie nie jest refundowane.

Powyższe cztery etapy stanowią kompletne oczyszczenie zębów ze złogów. Powinny być one wykonywane profilaktycznie co jakiś czas (średnio co 6-12 miesięcy, jednak u każdego człowieka czas ten może być inny, należy konsultować to ze stomatologiem), jak również przed innymi zabiegami takimi jak wybielanie zębów, założenie implantów itp., kiedy tak ważne jest oczyszczenie jamy ustnej z wszelkiego rodzaju siedlisk drobnoustrojów. Efekty przed i po wykonaniu profesjonalnego oczyszczania zębów:


Źródła zdjęć: www.dentalcare32.pl


poniedziałek, 2 lutego 2015

CO NIECO NA TEMAT: Szczoteczki manualne oraz elektryczne (obrotowe i soniczne)

Dziś krótka charakterystyka wyżej wymienionych szczoteczek :-)
Wpis ten nie ma na celu określenia, który z wymienionych typów szczoteczek jest najlepszy. Postaram się jedynie określić ich wady i zalety.


Szczoteczka manualna (tradycyjna, ręczna).
Zasada działania: Jak wiadomo, zasadą działania szczoteczki tego typu jest ręczne "sterowanie" przez użytkownika, który napędza ją i wykonuje ruchy.

Zalety:

  • Cena (można kupić ją już za kilka złotych).
  • Dostępność.
  • Duża skuteczność oczyszczania zębów, jednakże tylko przy odpowiednim doborze i użytkowaniu. 
Wady:
  • Jeśli ktoś zwyczajnie nie wie, jak dobrze myć zęby, skuteczność zwykłej szczoteczki drastycznie spada.
  • Nie oczyszcza przestrzeni międzyzębowych.

Nie wiesz, jak wybrać odpowiednią szczoteczkę ręczną? Zapraszam do mojego wpisu http://higienistkastomatologiczna.blogspot.com/2015/01/poradnik-jak-wybrac-szczoteczke.html


Szczoteczka elektryczna (obrotowa).
Zasada działania: Szczoteczka elektryczna wykonuje głownie ruchy obrotowe, czasem też pulsacyjne i oscylacyjne (w zależności od modelu szczoteczki). Można więc powiedzieć, że wykonuje ona za nas większość roboty.

Zalety: 
  • Myślę, że cena jest tutaj zaletą. Niektóre modele kosztują sporo, ale szczoteczkę obrotową można kupić już za kilkadziesiąt złotych.
  • Skuteczność oczyszczania zębów jest bardzo dobra.
  • Niektóre modele szczoteczek posiadają czujnik siły nacisku - w przypadku, gdy dociskamy ją zbyt mocno, szczoteczka wyłącza się, zwalnia obroty lub ostrzega użytkownika w inny sposób.
  • Na rynku dostępne są modele z możliwością wyboru prędkości obrotów.
  • Niektóre szczoteczki obrotowe wyposażone są w irygator, który pozwala na jeszcze dokładniejsze oczyszczenie zębów z resztek pokarmu.
  • Możliwość używania przez kilka osób (wymienne końcówki).

Wady:
  • Niektóre modele (te bardziej "wypasione") kosztują całkiem sporo (kilkaset złotych).
  • Może działać negatywnie na dziąsła, powodować ich podrażnianie i odsuwanie.

Główka szczoteczki obrotowej jest okrągła i, w porównaniu do szczoteczek ręcznych, dosyć niewielka:

Źródło zdjęcia: www.vm24.pl


Najpopularniejsze marki szczoteczek obrotowych to Philips, Panasonic, Braun.


Szczoteczka elektryczna (soniczna).
Zasada działania: Szczoteczka soniczna porusza się i emituje ultradźwięki.
Na poniższym filmie możecie z bliska zobaczyć jak to dokładnie wygląda (na przykładzie szczoteczki firmy Philips):


Główka szczoteczki wygląda w zasadzie tak samo jak w szczoteczce ręcznej.

Zalety:
  • Bardzo dobra skuteczność oczyszczania zębów.
  • Wysoki wskaźnik usuwania płytki nazębnej oraz kamienia nazębnego (!).
  • Zdolność oczyszczania przestrzeni międzyzębowych.
  • Niektóre modele szczoteczek posiadają czujnik siły nacisku (tak jak w szczoteczkach obrotowych) - w przypadku, gdy przyciskamy szczoteczkę zbyt mocno, szczoteczka wyłącza się, zwalnia obroty lub ostrzega użytkownika w inny sposób.
  • W niektórych szczoteczkach sonicznych mamy możliwość wyboru trybu pracy (czyszczenie, wybielanie itp.) oraz ustawień intensywności pracy szczoteczki (od intensywności niskiej do wysokiej).
  • Niektóre modele są wyposażone w zdolność dezynfekcji końcówek. 
  • Możliwość używania przez kilka osób (wymienne końcówki).

Wady:
  • Cena - koszt szczoteczki sonicznej to kwota rzędu kilkuset złotych.

Najpopularniejsze marki szczoteczek sonicznych dostępnych aktualnie na rynku to Philips Sonicare, WhiteWash, Panasonic, Megasonex, Waterpik.
Szczoteczki tego typu stały się popularne w Polsce dopiero niedawno, możemy się zatem spodziewać, że wraz z upływem czasu wybór marek i modeli będzie się powiększał.